Апублікавана на адкрытай версіі “Позірку” 4 лютага 2026 года ў 15:35
4 лютага, Позірк. Пасля спрэчных прэзідэнцкіх выбараў 2020 года ў Беларусі адвакаты сталі мішэнню рэпрэсій з боку ўладаў. Пра гэта заявіла амерыканскі міжнародны юрыст па правах чалавека Жасмін Д. Кэмеран на слуханнях, прысвечаных сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі. Мерапрыемства прайшло 3 лютага ў Камісіі па правах чалавека Тома Лантаса ў Кангрэсе ЗША.
На яе думку, гэта адбылося ў асноўным з двух прычын: па-першае, улады часцяком атаясамліваюць адвакатаў з іх кліентамі, па-другое, улады хочуць пазбавіць адпаведных кліентаў любых законных сродкаў для абароны сваіх правоў.
Юрыст пералічыла імёны беларускіх адвакатаў, якія па-ранейшаму знаходзяцца ў выніку гэтых дзеянняў у месцах пазбаўлення волі: Віталь Брагінец, Аляксандр Данілевіч, Анастасія Лазарэнка, Юлія Юргілевіч, Аляксей Бародка і Сяргей Дубцоў.
Кэмеран заявіла аб поўным захопе ўладамі адвакацкіх калегій, што стала следствам змяненняў у заканадаўстве, якія пашырылі адпаведныя паўнамоцтвы Міністэрства юстыцыі.
У выніку, паводле яе слоў, Мінюст стаў палітычным інструментам кантролю прафесіі юрыста, ажыццяўляючы, напрыклад, ліцэнзаванне любой адвакацкай дзейнасці ў краіне. Кэмеран таксама адзначыла, што беларускія адвакаты больш не могуць адкрываць прыватныя канторы або займацца адпаведнай практыкай па-за т.зв. юрыдычных кансультацый, якія фактычна падпарадкоўваюцца адпаведным рэгіянальным упраўленням міністэрства.
Юрыст заявіла, што ў выніку многія адвакаты былі вымушаныя пакінуць краіну, а тыя, што засталіся, з пачуцця страху адмаўляюцца займацца “адчувальнымі“ справамі. Паводле яе слоў, колькасць адвакатаў у Беларусі скарацілася з 2.200 да 1.600, або больш чым на чвэрць.
Кэмеран рэкамендавала ЗША падтрымліваць асобных беларускіх адвакатаў, вымушаных працаваць у выгнанні, а таксама адпаведныя арганізацыі грамадзянскай супольнасці, павялічыўшы іх фінансаванне. У ліку апошніх яна назвала “Права на абарону” і Human Constanta. Юрыст заклікала падтрымаць амерыканскія арганізацыі і міжнародныя ініцыятывы, якія надаюць адпаведную дапамогу.
Таксама яна лічыць неабходным, каб амерыканскія ўлады публічна настойвалі на вызваленні ўсіх беларускіх адвакатаў, якія знаходзяцца ў зняволенні, выкарыстоўваючы пры магчымасці індывідуальныя санкцыі ў дачыненні да вінаватых за іх пераслед, а таксама падтрымлівалі беларускі дэмакратычны рух, які ўзначальваюць, паводле яе слоў, Святлана і Сяргей Ціханоўскія.
“Тое, што мы назіраем у Беларусі, — гэта сістэматычнае знішчэнне вяршэнства закона, і я заклікаю гэтую камісію забяспечыць, каб палітыка ЗША ў дачыненні да Беларусі прызнавала вяршэнства закона асновай усіх правоў чалавека“, — заявіла Кэмеран.
Камісія па правах чалавека Тома Лантаса (Tom Lantos Human Rights Commission) — двухпартыйная камісія па правах чалавека пры Палаце прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША.
Яна сочыць за сітуацыяй з правамі чалавека ў розных краінах, праводзіць адпаведныя слуханні і брыфінгі, дае рэкамендацыі амерыканскім заканадаўцам і ўрадавым структурам.
Акрамя Жасмін Д. Кэмеран у якасці сведак на слуханнях 3 лютага выступілі былы палітвязень Сяргей Ціханоўскі, дарадца Святланы Ціханоўскай у дыпламатычных пытаннях Дзяніс Кучынскі і кіраўнік літоўскага офіса праваабарончай арганізацыі Freedom House Віціс Юрконіс.
