30 студзеня, Позірк. Еўрапейскі камісар па пытаннях абароны і космасу Андрус Кубілюс (Літва) лічыць несвоечасовай пастаноўку пытання пра адмену санкцый ЕС у дачыненні да Беларусі.
“Я пакуль не бачу ніякіх прыкмет, чаму Еўропа, якая ўвяла санкцыі праз дзеянні Лукашэнкі, павінна цяпер ад іх адмовіцца. Няўжо дзеянні Лукашэнкі настолькі змяніліся? Гэта просьба амерыканцаў па нейкай прычыне?” — заявіў ён, паводле інфармацыі Delfi, 30 студзеня ў эфіры радыё LRT.
“Тут Еўропа і Літва павінны прытрымлівацца выразных пазіцый. Санкцыі былі ўведзеныя праз пэўныя дзеянні рэжыму Лукашэнкі, і пакуль гэтыя дзеянні не зменяцца, чаму санкцыі павінны быць адмененыя?” — сказаў еўракамісар.
Кубілюс двойчы быў прэм’ер-міністрам Літвы (1999–2000 і 2008–2012) — краіны, у якой актыўна абмяркоўваецца магчымая адмена забароны на транзіт па тэрыторыі краіны беларускіх калійных угнаенняў (у Клайпедскі порт).
22 студзеня міністр замежных спраў Літвы Кястуціс Будрыс заявіў, што дыскусіі па пытанні перавозкі беларускіх калійных угнаенняў праз Еўрасаюз не вядуцца.
“Вельмі верагодна, што пасля 28 лютага яны будуць падоўжаныя, таму такіх умоў нават няма, і таму разгляд такіх сцэнарыяў з’яўляецца вельмі гіпатэтычным”, — дадаў кіраўнік літоўскай дыпламатыі.
У інтэрв’ю агенцтву BNS, апублікаваным 12 студзеня, прэзідэнт Літвы Гітанас Наўседа заявіў, што мае намер прадстаўляць “цвёрдую пазіцыю” сваёй краіны, калі Вільнюс сутыкнецца з ціскам, накіраваным на тое, каб аднавіўся транзіт беларускіх угнаенняў.
Паводле яго слоў, любыя развагі пра тое, што Вільнюс мог бы “нешта прадаць у абмен на больш гнуткую пазіцыю ў пытанні беларускіх угнаенняў, з’яўляюцца прынцыпова непрымальнымі”. Наўседа падкрэсліў, што такой з’яўляецца палітыка і Еўрасаюза.
Літва забараніла транзіт беларускіх угнаенняў на пачатку 2022 года, абапіраючыся на санкцыі Злучаных Штатаў Амерыкі, паколькі ЕС увёў адпаведныя абмежаванні пазней.
13 снежня 2025 года пасля перамоў у Мінску спецыяльнага пасланніка прэзідэнта ЗША па Беларусі Джона Коўла і Аляксандра Лукашэнкі было вызвалена і вывезена з краіны 123 палітвязні. Амерыканскі дыпламат заявіў, што ЗША паводле ўказання прэзідэнта Дональда Трампа здымаюць санкцыі з беларускіх калійных угнаенняў.
15 снежня Упраўленне па кантролі за фінансавымі актывамі Міністэрства фінансаў ЗША (OFAC) апублікавала агульную ліцэнзію, якая дазваляе правядзенне аперацый з ААТ “Беларуськалій” і ААТ “Беларуская калійная кампанія” (БКК).
16 снежня галоўны дарадца Наўседы па пытаннях нацыянальнай бяспекі Дэйвідас Матулёніс заявіў, што транзіт беларускага калію па тэрыторыі Літвы можа быць увязаны з размяшчэннем у краіне дадатковага ваеннага кантынгенту ЗША.
Паводле яго слоў, якія прыводзіла літоўская тэлерадыёкампанія, амерыканскі бок паводзіць сябе карэктна: “Яны сапраўды не аказваюць на нас ціску з патрабаваннем прадпрымаць дадатковыя крокі”.
Наўседа 30 снежня абверг інфармацыю пра тое, што ЗША пасля зняцця сваіх санкцый з беларускіх калійных угнаенняў аказваюць ціск на Літву, каб заахвоціць яе дазволіць транзіт гэтай прадукцыі з наступнай адгрузкай у порце Клайпеды.
Сёлета 29 студзеня, каментуючы масавы прылёт метэазондаў з беларускай тэрыторыі ў ноч на 28 студзеня, ён у чарговы раз заявіў, што зараз пытанне пра магчымы транзіт беларускіх угнаенняў праз Літву не ўздымаецца: “Падобныя размовы не будуць мець абсалютна ніякіх падстаў, пакуль хаця б адзін паветраны шар з беларускага боку будзе залятаць у Літву, <…> ніхто ў свеце не зменіць нашага меркавання”.
