Кіраўніца дэлегацыі КР Халопіца акрэсліла перад генсакратаром Савета Еўропы праблему транснацыянальных рэпрэсій супраць беларусаў

27 кастрычніка, Позірк. Праблему транснацыянальных рэпрэсій супраць беларусаў акрэсліла перад генеральным сакратаром Савета Еўропы Аленам Берсэ кіраўніца дэлегацыі Каардынацыйнай рады ў Кангрэсе мясцовых і рэгіянальных уладаў (КМРУ) СЕ Ірына Халопіца.

“Дзякую вам за падтрымку, якую Савет Еўропы аказвае дэмакратычным сілам Беларусі, беларускаму народу ў нашай барацьбе за свабоду і дэмакратыю, — адзначыла яна 27 кастрычніка ў Страсбургу на пленарным пасяджэнні 51-й сесіі КМРУ пасля выступу генсакратара арганізацыі. — Сёння менавіта супраць беларускага народа ажыццяўляюцца самыя маштабныя транснацыянальныя рэпрэсіі ў Еўропе. Паводле даных ААН, больш за 600 тысяч чалавек былі вымушаныя пакінуць Беларусь”.

“У апошнія тыдні прапаганда рэжыму разгарнула скаардынаваную кампанію пагроз на адрас беларусаў у выгнанні, дэмакратычных лідараў, актывістаў, у тым ліку членаў Каардынацыйнай рады, удзельнікаў сесій ПАСЕ і Кангрэса. Ім пагражаюць пазбаўленнем грамадзянства, заяўляючы, што Беларусь — гэта рай, у якім неабходна жыць паводле вызначаных правілаў, а калі вы свядома парушаеце гэтыя правілы, то рызыкуеце быць назаўжды выгнанымі з раю. І гэта нягледзячы на тое, што артыкул 10 Канстытуцыі Беларусі наўпрост забараняе пазбаўленне грамадзянства”, — падкрэсліла Халопіца.

Паводле яе слоў, ужо цяпер “дзясяткі тысяч беларусаў жывуць у Еўропе без сапраўдных пашпартоў — праз указ, які забараняе выдачу пашпартоў за мяжой”. Пазбаўленне грамадзянства, адзначыла кіраўніца дэлегацыі КР, з’яўляецца “наступным этапам сістэматычнай эскалацыі рэпрэсій”.

“Як Савет Еўропы ацэньвае маштабныя транснацыянальныя рэпрэсіі супраць беларусаў і як ён мае намер рэагаваць на магчымае пазбаўленне іх грамадзянства?” — запыталася Халопіца ў Берсэ.

Генсакратар СЕ падзякаваў ёй за пытанне пра Беларусь і беларускі народ і запэўніў, што возьме яго “да ведама”, бо “не зусім упэўнены”, што можа даць адказ неадкладна.

“Але мы абавязкова звернем увагу на <…> аспект, пра які вы згадалі, — пытанне пашпартоў і грамадзянства, — сказаў ён. — Што да пытання грамадзянства і пашпартоў, мне сапраўды неабходна вярнуцца да яго разам з калегамі ў нашым апараце. Мы паглядзім, ці зможам даць вам канкрэтны, больш дакладны адказ на гэтую частку пытання”.

“Хацеў бы нагадаць, што мы шчыльна супрацоўнічаем з дэмакратычнымі сіламі Беларусі, — сказаў Берсэ. — Мы маем кантактную групу, і мы вядзём пастаянную працу з апазіцыяй у выгнанні і дэмакратычнымі сіламі Беларусі. <…> Нам неабходна супрацоўнічаць, і мы хочам супрацоўнічаць [з Беларуссю як краінай], але пры іншых умовах для Беларусі і для дэмакратычных сіл у Беларусі. Менавіта таму мы, Савет Еўропы, сярод іншага адкрылі інфармацыйны пункт у Вільнюсе — каб даваць інфармацыю і аказваць падтрымку беларусам у выгнанні”.

“Я меў магчымасць паўдзельнічаць <…> у цікавым мерапрыемстве, прысвечаным сітуацыі ў Беларусі, якое адбылося ў Нью-Ёрку на палях Генеральнай Асамблеі ААН з удзелам прадстаўнікоў дзяржаў-членаў. Гэта было вельмі цікавае, вельмі змястоўнае мерапрыемства. Я таксама сустракаўся з прадстаўнікамі апазіцыі. Я даволі добра ведаю Святлану Ціханоўскую. Апошнім часам мы шмат размаўлялі, у тым ліку з іншымі прадстаўнікамі апазіцыі падчас сесіі Парламенцкай асамблеі ў верасні мінулага года”, — дадаў ён.

Прадстаўнікі дэмакратычных сіл і грамадзянскай супольнасці адносяць да транснацыянальных рэпрэсій сярод іншага ўнясенне ў спісы “экстрэмістаў” і “тэрарыстаў”, што можа ствараць праблемы пры перасячэнні межаў, атрыманні віз і адкрыцці банкаўскіх рахункаў; ціск на сваякоў эмігрантаў у Беларусі; завочныя суды; абмежаванне магчымасці атрымліваць і абнаўляць дакументы.

4 верасня 2023 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ № 278 “Аб парадку выдачы дакументаў і здзяйснення дзеянняў”, які пазбавіў замежныя ўстановы Беларусі магчымасці падаўжаць тэрмін дзеяння пашпарта беларускага грамадзяніна і выдаваць новыя дакументы. Гэта стварыла сур’ёзную праблему для беларусаў, якія не маюць магчымасці выехаць у Беларусь для абмену дакументаў.

“Пашпартны ўказ” № 278 з’яўляецца часткай “мэтанакіраванай палітыкі пакарання беларусаў, якія з’ехалі”, уключаючы праваабаронцаў, журналістаў і прадстаўнікоў апазіцыі, “за іх палітычную нелаяльнасць”, гаварылася ў заяве экспертаў ААН у верасні 2023 года.

Кангрэс мясцовых і рэгіянальных уладаў — асамблея ў складзе Савета Еўропы, з’яўляецца яго трэцяй асноўнай інстытуцыяй (апроч Камітэта міністраў і ПАСЕ), у якую ўваходзяць губернатары, мэры, кіраўнікі мясцовых уладаў з 46 краін СЕ.