30 кастрычніка Вярхоўны суд абвесціць прыгавор па справе памерлага ў 1990 годзе Буглая, які абвінавачваецца ў “генацыдзе беларускага народа”
21 кастрычніка, Позірк. Абвяшчэнне прыгавора па справе памерлага ў 1990 годзе Аляксандра Буглая, які абвінавачваецца ў “генацыдзе беларускага народа” (арт. 127 КК), адбудзецца 30 кастрычніка ў 11.00, паведамляе Вярхоўны суд.
Паводле абвінавачання, Буглай да траўня 1944-га “ўзначальваў так званы баявы добраахвотніцкі батальён імя Буглая і, будучы беларусам, знішчаў свой народ”.
“Устаноўлена больш за 33 эпізоды злачыннай дзейнасці Буглая, у тым ліку наўмыснае пазбаўленне жыцця не менш за 174 чалавекі, уключаючы не менш за 27 дзяцей і загадзя састарэлых, а таксама знішчэнне вёсак на тэрыторыі Гомельскай, Магілёўскай, Мінскай”, — гаворыцца ў паведамленні.
Справа Буглая стала восьмай справай аб “генацыдзе беларускага народа”, яна была накіраваная ў Вярхоўны суд 22 ліпеня, разгляд пачаўся ў пачатку верасня.
Паводле даных Генпракуратуры, Буглай узначальваў ваенізаванае падраздзяленне “Белая каманда”, якое пазней было рэарганізавана ў роту, затым у батальён. Са снежня 1943 года падраздзяленне называлася “Баявы добраахвотніцкі батальён імя Буглая”.
Згодна з матэрыяламі справы, абвінавачаны “з пачатку дыслакацыі на акупаванай тэрыторыі БССР у складзе ўзброеных арганізаваных груп пры 551-й палявой камендатуры і Гомельскай палявой жандармерыі, а таксама “Белай каманды” ўзначальваў названыя фарміраванні і выконваў злачынныя загады вышэйстаячага кіраўніцтва нацысцкай Германіі”.
Сцвярджалася, што на тэрыторыях Гомельскай, Мінскай і Магілёўскай абласцей Буглай “на падставе сувязі з савецкімі партызанамі арганізоўваў і здзяйсняў карныя аперацыі і злачынныя акцыі”.
Буглай нарадзіўся ў 1910 годзе ў Нясвіжскім раёне (Мінская вобласць), пасля вайны пазбег пакарання, эміграваўшы ў ЗША.
Тэму “генацыду беларускага народа” ўлады пачалі актыўна прасоўваць каля пяці гадоў таму. У 2021 годзе быў прыняты закон “Аб генацыдзе беларускага народа”. Пад беларускім народам у кантэксце дакумента “разумеюцца савецкія грамадзяне, якія пражывалі на тэрыторыі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны і (або) пасляваенны перыяд” (да 31 снежня 1951 года).
17 ліпеня 2023 года Лукашэнка падпісаў закон “Аб змяненні Крымінальна-працэсуальнага кодэкса”, які дазваляе пераследаваць памерлых у крымінальным парадку.
За “адмаўленне генацыду беларускага народа” арт. 130² КК прадугледжвае адказнасць у выглядзе пяці гадоў зняволення, за паўторнае парушэнне закона — ад трох да 10 гадоў пазбаўлення волі.
Незалежныя гісторыкі і эксперты лічаць, што ўлады выкарыстоўваюць гэтую тэму для дыскрэдытацыі апанентаў. Пра гэта, у прыватнасці, сведчыць змест кнігі “Генацыд беларускага народа”, якая выйшла пад рэдакцыяй на той момант генеральнага пракурора, а цяпер старшыні Вярхоўнага суда Андрэя Шведа. У ёй сцвярджаецца, што масавыя пратэсты супраць фальсіфікацыі вынікаў прэзідэнцкіх выбараў 2020 года з’яўляюцца спробай дзяржаўнага перавароту з выкарыстаннем нацысцкай ідэалогіі. Акрамя таго, да генацыду фактычна прыроўнены антысавецкі супраціў у першыя пасляваенныя гады.
Абвінаваўчыя судовыя працэсы над памерлымі “з пункту гледжання элементарных асноў крымінальнага права — гэта нонсэнс”, заявіла 11 траўня падчас анлайн-дыскусіі “Навошта беларускай дзяржаве вайна з нябожчыкамі?” юрыст Наталля Мацкевіч.
Паводле яе слоў, “прэзумпцыю невінаватасці ніхто не адмяняў”, а з яе вынікае “стандарт даказвання па-за ўсялякімі разумнымі сумневамі”. Захаванне ж такога стандарту ў дачыненні да памерлага чалавека немагчымае, адзначыла юрыст. Акрамя гэтага, заўважыла Мацкевіч, у працэсах над памерлымі няма магчымасці захоўваць, у прыватнасці, такія гарантыі справядлівага разбору, як права на абарону і на вылучэнне адпаведных аргументаў.
Злачынствы, учыненыя нацыстамі падчас Другой сусветнай вайны супраць беларускага народа, ніхто не адмаўляе, дадала юрыст. Аднак, на яе думку, з пункту гледжання міжнароднага права яны могуць кваліфікавацца як злачынствы супраць чалавечнасці або ваенныя злачынствы, але не як злачынствы генацыду.
У якасці пацвярджэння гэтага тэзіса яна адзначыла, што з пункту гледжання вызначэння генацыду да яго адносяцца злачынствы супраць нацыянальных, этнічных, расавых або рэлігійных груп, а не людзей, якія пражываюць на пэўнай тэрыторыі.
24 красавіка Вярхоўны суд прызнаў памерлага Антанаса Гяцавічуса вінаватым паводле арт. 127 Крымінальнага кодэкса без прызначэння пакарання. Гэта стала сёмай справай за генацыд у дачыненні да памерлых. У 2024–2026 гадах паводле арт. 127 вінаватымі прызнаныя Уладзімір Катрук, Канстанцін Смоўскі, Сямён Серафімовіч, Осіп Вінніцкі, Аляксандр Ярмольчык і Ганс Ойген Зіглінг. Пакаранне ва ўсіх выпадках таксама не прызначалася, паколькі ўсе фігуранты мёртвыя.
Гл. таксама:
Похвала фюреру. 30 лет назад Лукашенко спалился в интервью Handelsblatt
