Праваабаронца Сацункевіч звярнула ўвагу ў Вене на “лічбавы тэрор” уладаў у Мінску ў дачыненні да грамадзян

12 траўня, Позірк. Сітуацыя ў Беларусі служыць “экстрэмальным прыкладам” таго, як “тэхналогіі, фармальна прызначаныя для грамадскай бяспекі, ператвараюцца ў інструменты татальнага кантролю і падаўлення грамадзянскай супольнасці”, заявіла прадстаўніца праваабарончага цэнтра “Вясна” Наталля Сацункевіч на сайд-івэнце “Назіранне за мірнымі сходамі ў рэгіёне АБСЕ: наступствы для правоў чалавека і стратэгіі незалежнага маніторынгу”.

Мерапрыемства адбылося ў рамках канферэнцыі “Абарона грамадзянскай прасторы ў лічбавую эпоху”, якая праходзіць 11–12 траўня ў Вене (Аўстрыя).

Паводле слоў Сацункевіч, сёння па ўсёй Беларусі ўстаноўлена каля 60.000 камер відэаназірання, а на развіццё гэтай сістэмы выдзелена да 100 млн долараў.

Сістэма працуе на платформе Kipod, якая выкарыстоўвае алгарытмы распазнання асоб, канстатавала праваабаронца. Прамы доступ да гэтай базы даных маюць КДБ, МУС і Аператыўна-аналітычны цэнтр (ААЦ).

“Важна разумець: хоць масавыя пратэсты ў Беларусі ў цяперашні час практычна немагчымыя, пераследы за ўдзел у акцыях 2020–2022 гадоў працягваюцца па гэты дзень. Улады выкарыстоўваюць відэаархівы і звесткі білінгу мабільных тэлефонаў для ідэнтыфікацыі людзей праз гады пасля падзей”, — сказала Сацункевіч.

Праваабаронцы, паводле яе слоў, фіксуюць выкарыстанне цэлага арсенала метадаў, якія ўжываюцца адвольна, у прыватнасці, “інтэлектуальнае відэаназіранне“ ў выглядзе камер у метро (больш за 500 толькі ў Мінску) і грамадскіх месцах, якія аўтаматычна распазнаюць “нелаяльных грамадзян“. Таксама спецслужбы манітораць мітынгі эмігрантаў за мяжой, наймаюць людзей для фотаздымкі і публікуюць звесткі на сваіх рэсурсах.

“Грамадзянская прастора не проста абмежаваная — яна знаходзіцца пад пастаянным “лічбавым прыцэлам”. Любая прыкмета нелаяльнасці, захаваная камерай або захаваная ў памяці тэлефона, становіцца падставай для крымінальнай справы”, — падкрэсліла праваабаронца.

У Беларусі цяпер, дадала Сацункевіч, адсутнічаюць заканадаўчыя гарантыі незалежнага маніторынгу. Фармальны нагляд з боку пракуратуры “неэфектыўны і не забяспечвае рэальнага кантролю над спецслужбамі“.

“Беларускі досвед даказвае, што лічбавая бяспека без дэмакратычнага нагляду непазбежна ператвараецца ў лічбавы тэрор. Наша задача — не толькі дакументаваць гэтыя парушэнні, але і патрабаваць стварэння міжнародных механізмаў, якія не дазволяць выкарыстоўваць тэхналогіі для знішчэння правоў чалавека”, — рэзюмавала Сацункевіч.