Да канца 2030 года ў Беларусі плануецца ўзвесці каля 30 аб’ектаў па перапрацоўцы адходаў

Апублікавана на адкрытай версіі “Позірку” 6 верасня 2026 года ў 11:50

4 верасня, Позірк. Для павелічэння долі перапрацоўкі цвёрдых камунальных адходаў (ЦКА) у 2026-2030 гадах у Беларусі плануецца ўзвесці каля 30 аб’ектаў, вынікае з артыкула “Ад сметніка да капіталу“ начальніка ўпраўлення фінансаў жыллёва-камунальнай гаспадаркі, транспарту і сувязі Міністэрства фінансаў Алы Рыжковай для навукова-практычнага часопіса “Финансы. Учет. Аудит“.

Паводле яе слоў, у рамках падпраграмы “Мэта 99“ (канчатковая мэта — збор і перапрацоўка 99% другасных матэрыяльных рэсурсаў) Дзяржаўнай праграмы “Экалогія“ да канца 2030 года намечана выдаткаваць 1,3 млрд рублёў супраць 1 млрд 33,4 млн за папярэднія пяць гадоў (+25,8%).

Мяркуецца пабудаваць сем заводаў па сартаванні і выкарыстанні ЦКА, двух станцый сартавання, пунктаў дасартыравання ЦКА, двух аб’ектаў, якія функцыянуюць на RDF-паліве (Refuse-Derived Fuel — альтэрнатыўнае цвёрдае паліва з адходаў вытворчасці і спажывання) пры вытворчасці цэменту ў Магілёўскай вобласці, 13 пляцовак кампаставання арганічнай часткі камунальных адходаў, чатырох цэнтраў селектыўнага збору ЦКА (у сярэдніх і буйных гарадах).

Прадугледжваецца рэкультывацыя 12 палігонаў ЦКА без дзеючых збудаванняў, “прадухіляюць забруджванне навакольнага асяроддзя адходамі, прадуктамі іх узаемадзеяння і (або) раскладання (якія не маюць гідраізаляцыйнага пласта)”.

Аўтар прыводзіць даныя Белстата, згодна з якімі доля здабывання асноўных відаў другасных матэрыяльных рэсурсаў (ДМР) з ЦКА вырасла з 15,8% у 2016 годзе да 48,9% у 2025-м. Да 2030 года мяркуецца павялічыць гэты паказчык да 70%, да 2035-га — да 90%.

У абсалютных лічбах у 2025 годзе было перапрацавана 2,3 з 4,7 млн тон адходаў (у 2016-м — 599 тыс. з 3 млн 790 тыс. т).

Прадстаўнік Мінфіна адзначае, што для скарачэння аб’ёмаў пахавання ЦКА і прадухілення іх шкоднага ўздзеяння на навакольнае асяроддзе, павышэння ўзроўню ўключэння ДМР у гаспадарчы абарот 17 студзеня 2020 года быў выдадзены ўказ “Аб удасканаленні парадку абыходжання з адходамі тавараў і ўпакоўкі“, які ўвёў для вытворцаў і імпарцёраў плату за арганізацыю збору, абясшкоджвання і (або) выкарыстання адходаў, якія з’яўляюцца пасля страты таварамі і пакаваннем спажывецкіх уласцівасцяў. У 2024 годзе было сабрана 239,4 млн рублёў, у 2025-м — 265,5 млн (+10,9%), па выніках 2026-га чакаецца 322,9 млн (+21,6%).

“Грошы з’яўляюцца мэтавымі і ідуць на рэалізацыю мерапрыемстваў па ўдасканаленні сістэмы кіравання ДМР і адходамі тавараў і ўпакоўкі“, — падкрэслівае Рыжкова. Гэта, у прыватнасці, фінансаванне эксперыментальных, вопытных, праектных, навукова-даследчых работ у аналізаванай сферы, выкананне дзяржаўных праграм, укараненне новых тэхналогій, будаўніцтва (рэканструкцыя, мадэрнізацыя) профільных аб’ектаў.

У 2025 годзе, паводле інфармацыі аўтара, устаноўлена 51 тыс. смеццевых скрынь, набыта 267 смеццявозаў.

Усяго для збору і вывазу камунальных адходаў выкарыстоўваецца 1.877 смеццявозаў і 861,7 тыс. кантэйнераў, у т.л. 403,7 тыс. — для паасобнага збору. Атрыманне другаснай сыравіны ўзрасла з 790,6 тыс. т у 2021 годзе да 945,2 тыс. т у 2025-м.

Летась быў рэканструяваны смеццеперапрацоўчы сартавальны завод у раёне палігона ЦКА “Трасцянецкі” (600 тыс. т у год), уведзены ў эксплуатацыю Наваполацкі рэгіянальны комплекс па абыходжанні з ЦКА (80 тыс. тон) і смеццеперапрацоўчы комплекс для Бабруйска (100 тыс. т).

Будуюцца комплексы па сартаванні ЦКА ў Гомелі і Валкавыскім раёне, завершана праектаванне рэгіянальных прадпрыемстваў для Пінска і Мар’інай Горкі. Іх запуск чакаецца ў перыяд да 2030 года.

Дзесяць смеццеперапрацоўчых заводаў (у Мінску, усіх абласных цэнтрах, Баранавічах, Бабруйску, Наваполацку і Оршы) і 73 лініі сартавання “сумарна дазваляюць упарадкаваць каля 1,7 млн ТКА ў год“, адзначае аўтар.