За дзевяць месяцаў Беларускі ПЭН зафіксаваў больш за 1 тыс. парушэнняў правоў дзеячаў культуры

18 лістапада, Позірк. 1.040 парушэнняў культурных правоў і правоў чалавека ў дачыненні да дзеячаў культуры ў Беларусі зафіксаваў за студзень — верасень 2026 года Беларускі ПЭН.
Як адзначаецца ў маніторынгу арганізацыі, не менш за 115 прадстаўнікоў сферы культуры падвергнулася палітычна матываванаму пераследу і знаходзяцца ў зняволенні альбо адбываюць пакаранне ва ўмовах абмежавання волі без накіравання ў папраўчую ўстанову адкрытага тыпу (ПУАТ).
На 30 верасня ў Беларусі налічвалася 876 палітвязняў, сярод іх не менш за 55 дзеячаў культуры. За дзевяць месяцаў праваабаронцы прызналі палітвязнямі не менш за 22 прадстаўнікоў гэтай сферы. Усяго ў зняволенні знаходзіліся не менш за 65 дзеячаў культуры, яшчэ 50 адбывалі пакаранне ва ўмовах абмежавання волі без накіравання ПУАТ. Сярод іх — 19 прадстаўнікоў так званых людзей слова.
Пяць дзеячаў культуры знаходзіцца ў зняволенні больш за шэсць гадоў, яшчэ 11 — ад чатырох да пяці і больш гадоў. У ПЭН адзначаюць, што памілаванне больш за 30 прадстаўнікоў культурнай сферы не змяніла сістэмнага характару рэпрэсій: вызваленні суправаджаліся новымі затрыманнямі і прызнаннем людзей палітвязнямі.
Падкрэсліваецца, што ў названы перыяд працягнуліся распачатыя ў 2021–2022 гадах пераследы незалежных кнігавыдаўцаў і распаўсюджвальнікаў кніг, а таксама не слабеў ціск на бізнесы, якія выкарыстоўваюць беларускую нацыянальную сімволіку.
За справаздачны перыяд не менш за 49 дзеячаў культуры падвергнулася адвольным затрыманням або арыштам. Адміністрацыйны пераслед закрануў 14 чалавек, у дачыненні да іх складзеныя 22 пратаколы. Пра крымінальны пераслед стала вядома ў дачыненні як мінімум 68 прадстаўнікоў культурнай сферы ўнутры краіны і ў эміграцыі. Да крымінальнай адказнасці прыцягнута не менш за 30 чалавек, у тым ліку трое завочна.
Самым распаўсюджаным відам рэпрэсій стала прызнанне матэрыялаў пра культуру і старонак дзеячаў культуры ў сацыяльных сетках “экстрэмісцкімі матэрыяламі” — зафіксавана 302 такія выпадкі. На другім месцы — цэнзура (133 выпадкі), на трэцім — парушэнні, звязаныя з неналежным зваротам з культурнай спадчынай (82), на чацвёртым — парушэнне права на справядлівы суд і адсутнасць доступу да правасуддзя (71).
Не менш за 24 дзеячы культуры аб’яўленыя ў міжнародны вышук, 13 прымусова выправаджаныя з краіны. У спіс грамадзян, якія маюць дачыненне да “экстрэмісцкай дзейнасці”, унесена 27 прадстаўнікоў сферы культуры, не менш за 59 уключана ў пералік асоб, прызнаных удзельнікамі “экстрэмісцкіх фарміраванняў”.
За дзевяць месяцаў ліквідавана сем устаноў культуры і грамадскіх аб’яднанняў. Яшчэ 15 арганізацый і ініцыятыў у сферы культуры і адукацыі, якія працуюць за мяжой, абвешчаныя “экстрэмісцкімі фарміраваннямі”, дзве — “экстрэмісцкімі арганізацыямі”.
Міністэрства інфармацыі ўнесла ў рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў 33 кнігі. Яшчэ 33 найменні папоўнілі пералік друкаваных выданняў, распаўсюджванне якіх, паводле сцвярджэння ўладаў, здольныя нанесці шкоду нацыянальнай бяспецы. Такім чынам, за справаздачны перыяд афіцыйна забаронена яшчэ 66 кніг беларускіх і замежных аўтараў.
Беларускі ПЭН заклікаў улады вызваліць усіх дзеячаў культуры, пазбаўленых волі па палітычна матываваных справах, спыніць іх крымінальны пераслед, катаванні і іншыя формы жорсткага абыходжання, а таксама спыніць трансгранічны пераслед беларускіх творцаў. Арганізацыя таксама заклікала міжнародную супольнасць працягваць падтрымку беларускай культуры, мовы і творчых ініцыятыў як унутры краіны, так і за яе межамі.

- Грамадства, Палітыка
- Палітыка, Эканоміка
- Грамадства, Палітыка
- ЭканомікаУ дзевяці банкаў новаўвядзенні пры працы з кліентаміМатэрыял даступны толькі падпісчыкам ПОЗІРК+
- Грамадства
- Бяспека, Палітыка
- Грамадства
- Грамадства
- Эканоміка
- Грамадства
- Грамадства, Палітыка
- Эканоміка
- Грамадства
- Палітыка
- ГрамадстваІнстытуты сацыялогіі і філасофіі НАН будуць аб'яднаныяМатэрыял даступны толькі падпісчыкам ПОЗІРК+
- Грамадства
- Грамадства
- ГрамадстваЗа год у Беларусі скараціліся папуляцыі ласёў і казуль — прадстаўнік МінлясгасаМатэрыял даступны толькі падпісчыкам ПОЗІРК+
- Грамадства, Эканоміка
- Эканоміка

