ПА АБСЕ: Мінск уяўляе прамую ваенную пагрозу ў рэгіёне

8 ліпеня, Позірк. Узмацніць меры па барацьбе з транснацыянальнымі рэпрэсіямі і гарантаваць належную абарону беларусам за мяжой заклікала дзяржавы-члены Парламенцкая асамблея Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (АБСЕ) ў прынятай 8 ліпеня рэзалюцыі па Беларусі.

Дакумент апублікаваны на сайце асамблеі.

У ім адзначаецца, што Беларусь “пры рэжыме [Аляксандра] Лукашэнкі больш не з’яўляецца фактарам стабільнасці ў рэгіёне, а хутчэй крыніцай пагроз рэгіянальнай бяспецы ў рамках АБСЕ”.

Улады “працягваюць выкарыстоўваць гібрыдныя інструменты ціску супраць дзяржаў — удзельніц АБСЕ, уключаючы прымусовую пасадку грамадзянскага самалёта Ryanair (травень 2021 года. — Позірк.), штучна арганізаваны міграцыйны крызіс на межах з Польшчай, Літвой і Латвіяй, запуск лятальных апаратаў, якія парушаюць паветраную прастору <…>, а таксама дзейнасць, звязаную з кібератакамі і іншымі формамі дэстабілізацыі”.

Беларусь, як сказана ў рэзалюцыі, “ўяўляе сабой прамую ваенную пагрозу ў рэгіёне”.

Адзначаецца роля рэжыму Лукашэнкі ў падтрымцы вайны Расіі супраць Украіны праз наданне беларускай тэрыторыі і інфраструктуры, размяшчэнне расійскіх войскаў і вайсковых аб’ектаў, уключаючы элементы вайсковай інфраструктуры, і павелічэнне вытворчасці і паставак вайсковай тэхнікі, а таксама садзейнічанне абыходу санкцый, у тым ліку шляхам прадстаўлення тавараў двайнога прызначэння.

Таксама ПА АБСЕ згадвае “выпадкі, калі даказаная датычнасць рэжыму <…> да незаконнай дэпартацыі ўкраінскіх дзяцей” і адзначае, што “пасля сфальсіфікаваных выбараў 2020 года рэпрэсіі ў Беларусі працягваюцца і застаюцца сістэмнай з’явай, прымаючы розныя формы”.

“Паводле даных беларускіх праваабарончых арганізацый, істотнага паляпшэння сітуацыі не назіраецца”, — адзначылі парламентарыі.

У рэзалюцыі вітаецца вызваленне шэрагу палітычных зняволеных, “уключаючы самыя апошнія вызваленні ў сакавіку 2026 года, і намаганні міжнароднай супольнасці, асабліва ЗША”, але адзначаюцца арышты і крымінальны пераслед, якія працягваюцца, што дэманструе адсутнасць сістэмных змен у краіне.

У кантэксце транснацыянальных рэпрэсій, якія доўжацца, уключаючы пераслед, запалохванне і ціск на беларусаў за мяжой, “злоўжыванне міжнароднымі механізмамі”, падкрэсліваецца, што такія дзеянні ўяўляюць сабой парушэнні міжнароднага права і патрабуюць прыцягнення да адказнасці.

Метады, распрацаваныя рэжымам Лукашэнкі для транснацыянальных рэпрэсій, “служаць магутным узорам для РФ і іншых аўтарытарных дзяржаў”, якія спрабуюць прымусіць замаўчаць сваіх апанентаў за мяжой, падкрэслілі ў ПА АБСЕ.

У рэзалюцыі адзначаецца, што з 2020 года больш за мільён беларусаў атрымалі першы від на жыхарства ў Еўрасаюзе і не менш за 600 тыс. чалавек былі вымушаныя пакінуць краіну, ратуючыся ад рэпрэсій.

Яны “павінны разглядацца не як звычайныя мігранты, а як група, для якой неабходныя спецыяльныя прававыя і гуманітарныя рашэнні”.

ПА АБСЕ заклікае да захавання і ўзмацнення санкцый супраць Мінска да дасягнення “рэальных змен, што паддаюцца праверцы, уключаючы спыненне рэпрэсій, удзелу ў агрэсіі супраць Украіны і гібрыднай дзейнасці”.

Асамблея заклікала да распрацоўкі і рэалізацыі канкрэтных прававых і адміністрацыйных рашэнняў для беларусаў у выгнанні, у прыватнасці, адносна атрымання дакументаў, якія сведчаць асобу, надання прававога статусу і прызнання асноўных правоў.

ПА АБСЕ таксама звярнулася да дзяржаў-удзельніц з просьбай падтрымаць пашырэнне супрацоўніцтва з беларускімі дэмакратычнымі сіламі, уключаючы Каардынацыйную раду, Аб’яднаны пераходны кабінет і офіс дэмлідара Святланы Ціханоўскай.

Улады Беларусі, на думку аўтараў, павінны спыніць усякую падтрымку агрэсіі РФ супраць Украіны, “паважаць міжнароднае права” і “пакласці канец пераследу нацыянальных актывістаў, журналістаў, моладзі, якая ўдзельнічае ў прадэмакратычнай дзейнасці, а таксама праваабаронцаў”.

Акрамя таго, у дакуменце гучыць заклік да спынення ўсіх адвольных затрыманняў, забеспячэння поўнай павагі правоў чалавека, асноўных свабод беларускага народа, а таксама да поўнага выканання рэкамендацый справаздач Маскоўскага механізму* АБСЕ.

Згадваецца Мінск таксама ў прынятай па выніках 33-й сесіі ПА АБСЕ (4–8 ліпеня, Нідэрланды) Гаагскай дэкларацыі. Гучыць заклік да дзяржаў-удзельніц “узмацніць эканамічны, палітычны і дыпламатычны ціск на РФ, Беларусь і іншыя дзяржавы, якія падтрымліваюць узброеную агрэсію” РФ супраць Украіны, “з мэтай паглыблення ізаляцыі дзяржавы-агрэсара і процідзеяння абыходу санкцый”.

У рамках 33-й сесіі Парламенцкай асамблеі АБСЕ (праходзіць 4–8 ліпеня ў Гаазе) 5 ліпеня ў прысутнасці Ціханоўскай было абвешчана пра стварэнне ў ПА групы “За дэмакратычную Беларусь”, да якой далучыліся дэпутаты з 20 краін.

Праект рэзалюцыі па сітуацыі ў Беларусі, ініцыяванай кіраўніком шведскай дэлегацыі ў ПА АБСЕ Б’ёрнам Сёдэрам, у якасці дадатковага пункта парадку дня быў зацверджаны 7 ліпеня.

Беларускія дэмсілы былі прадстаўленыя на мерапрыемстве ў якасці ценявой дэлегацыі.

Прадстаўнікі афіцыйнай дэлегацыі на чале са старшынёй пастаяннай камісіі ПП НС па міжнародных справах Сяргеем Рачковым выступілі з крытыкай праекта дакумента, назваўшы яго “антыбеларускім” і “палітычна матываваным”, і заклікалі ініцыятараў адклікаць яго.

*Маскоўскі механізм АБСЕ — гэта метад працы гэтай арганізацыі ў галіне чалавечага вымярэння, які рэалізуецца паводле ініцыятывы краін-удзельніц. Ён прадугледжвае стварэнне місій экспертаў або дакладчыкаў для ацэнкі сітуацыі з чалавечым вымярэннем у пэўнай краіне. Эксперты і дакладчыкі не могуць быць прызначанымі асобамі, грамадзянамі або рэзідэнтамі адпаведнай краіны ці дзяржаў — ініцыятараў місіі.

У дачыненні да Беларусі выкарыстоўваўся ў 2011 і 2020 гадах.