Спецдакладчык ААН зноў заклікаў Мінск спыніць палітычны пераслед грамадзян
16 чэрвеня, Позірк. “Забяспечыць паўнавартаснае супрацоўніцтва з мандатарамі спецыяльных працэдур”, у тым ліку шляхам “прадастаўлення змястоўных адказаў і забеспячэння абароны ад рэпрэсій” рэкамендавана ўладам у Мінску ў справаздачы спецыяльнага дакладчыка ААН па пытанні аб сітуацыі ў галіне правоў чалавека ў Беларусі Нілса Муйжніекса.
Таксама ў дакуменце ўтрымліваецца чарговы заклік да ўладаў “спыніць пераслед за законнае ажыццяўленне грамадзянскіх і палітычных правоў”.
Акрамя гэтага, Муйжніекс лічыць неабходным “вызваліць усіх асоб, якія ўтрымліваюцца пад вартай па палітычна матываваных абвінавачваннях, уключаючы тых, хто ўтрымліваецца без сувязі са знешнім светам, і забяспечыць ім прававую абарону“.
На думку спецдакладчыка, улады ў мэтах “паляпшэння сітуацыі“ могуць “забяспечваць вызваленых асоб належнымі дакументамі, якія пацвярджаюць іх прававы статус, а таксама сапраўднымі асабістымі дакументамі”. Таксама павінна быць забяспечана “адпаведнасць умоў утрымання пад вартай міжнародным стандартам у дачыненні да жанчын, непаўналетніх, пажылых людзей і інвалідаў“.
У справаздачы гаворыцца, што ўлады абавязаныя “неадкладна і бесстаронна расследаваць усе выпадкі жорсткага абыходжання і смерці ў месцах пазбаўлення волі“, а таксама “забяспечыць аказанне належнай медыцынскай і псіхалагічнай дапамогі ў месцах пазбаўлення волі і спыніць пакаранне за спробы самагубства“.
У дакуменце падкрэсліваецца, што павінен быць спынены пераслед адвакатаў, а для зняволеных “забяспечаны доступ да юрыдычнай дапамогі“.
Спецдакладчык лічыць, што ў Беларусі неабходна стварыць “незалежныя механізмы маніторынгу ўсіх месцаў утрымання пад вартай“, магчымасці “падачы скаргаў на выпадкі жорсткага абыходжання“ ў месцах зняволення, правесці расследаванні па фактах “саўдзелу службовых асоб“ у рэпрэсіях.
Муйжніекс заклікае адмяніць артыкул 411 Крымінальнага кодэкса (злоснае непадпарадкаванне патрабаванням адміністрацыі папраўчай установы, якая выконвае пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі), якая выкарыстоўваецца для падаўжэння тэрміну ўтрымання ў няволі. Асуджаныя паводле гэтага артыкула палітвязні павінны быць вызваленыя і рэабілітаваныя.
Спецдакладчык рэкамендуе ўладам “адмяніць палажэнні аб завочнай вытворчасці“, а таксама “адмяніць вынесеныя ў такім парадку прысуды і забяспечыць выплату кампенсацыі”.
Недапушчальныя, лічыць ён, практыкі “запалохвання сваякоў палітычных зняволеных і асоб, якія знаходзяцца ў выгнанні“.
Акрамя таго, Мінску варта “прывесці законы аб барацьбе з тэрарызмам і супрацьдзеянні экстрэмізму ў адпаведнасць з міжнароднымі стандартамі ў галіне правоў чалавека“ і спыніць іх “неправамернае прымяненне ў мэтах перашкоды законнаму ажыццяўленню правоў“.
На думку Муйжніекса, павінен быць скасаваны спіс “экстрэмісцкіх матэрыялаў“ і спіс выданняў, нібыта здольных “нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам“, а таксама скасаваная практыка прызнання сродкаў масавай інфармацыі і незалежных аб’яднанняў “экстрэмісцкімі фарміраваннямі”.
У справаздачы выкладзена рэкамендацыя адмяніць законы, якія дазваляюць “дыскрымінаваць лесбіянак, геяў, бісексуалаў і трансгендарных людзей“ і перашкаджаюць “іх законнаму ажыццяўленню права на свабоду выказвання меркаванняў“.
Мандат спецыяльнага дакладчыка па пытанні аб сітуацыі ў галіне правоў чалавека ў Беларусі Нілса Раймандса Муйжніекса дзейнічае да ліпеня 2026 года.
Паводле звестак беларускіх праваабаронцаў на 16 чэрвеня, у Беларусі 852 чалавекі маюць статус палітвязня.
